"Tầm nhìn" hay "Ảo giác"? Khi AI dẫn dắt chiến lược sản phẩm

"Tầm nhìn" hay "Ảo giác"? - Bài học xương máu khi giao phó chiến lược sản phẩm cho AI

Chào các anh/chị, những người đang lãnh đạo và định hướng doanh nghiệp.

Tôi hiện đang lead một team công nghệ chuyên xây dựng các giải pháp phần mềm B2B trong lính vực banking. Gần đây, tôi chứng kiến (và trực tiếp trải nghiệm) một thực trạng rất thú vị nhưng cũng đầy rủi ro, xảy ra ngay trong chính công ty mình. Nó xuất phát từ việc lãnh đạo quá "say" AI.

Sếp tôi là người rất nhạy bén với công nghệ, nhưng sự hào hứng với AI gần đây đã vượt quá ranh giới của việc "ứng dụng" và chạm đến ngưỡng "phó mặc".

Mọi chuyện bắt đầu khi những vấn đề cần tư duy chiến lược như: định giá (pricing strategy), lộ trình sản phẩm (product roadmap), hay thậm chí là feedback chi tiết cho đội ngũ dev... đều được sếp giao thẳng cho AI xử lý. Kết quả (output) được copy và gửi thẳng cho team tôi mà không qua bước sàng lọc nào cả.

Vấn đề không nằm ở công cụ, mà nằm ở sự thiếu hụt "Context" (Ngữ cảnh)

Khi tôi và sếp trao đổi trong một cuộc họp để làm rõ hơn về business logic đằng sau những feedback đó, sếp tôi đã không thể giải thích.

Câu trả lời tôi nhận được là: "Anh thấy đoạn chat với AI này hợp lý, các em cứ làm theo".

Đây là lúc tôi nhận ra một lỗ hổng chí mạng: AI không có business insight (sự thấu hiểu về mô hình sản phẩm).

Nó có thể đưa ra một chiến lược giá nghe rất hợp lý trên giấy tờ, nhưng nó không hiểu rõ tệp khách hàng đặc thù của chúng tôi, không hiểu những "nỗi đau" ngầm của thị trường, và không hiểu nguồn lực thực tế của công ty. Khi con người không có đủ "insight" để phản biện lại AI, chúng ta sẽ dễ dàng bị dẫn dắt bởi những "ảo giác" (hallucination) được bọc trong một lớp ngôn từ rất thuyết phục.

Khi quy trình phát triển sản phẩm trở thành "Vòng lặp AI đấu AI"

Để đảm bảo tiến độ, tôi đã phải thiết lập một quy trình làm việc cho team mình mà chính tôi thấy khá phi lý:

1. Sếp dùng AI tạo ra feedback chiến lược.
2. Chúng tôi đơn giản đưa feedback đó vào AI của team tôi để viết code và thiết kế giải pháp.
3. Chúng tôi bắt AI của mình tự phản biện (critique) 4-5 vòng để đảm bảo không có lỗi logic. (Loop engineering)
4. Cuối cùng, tôi đẩy kết quả lên và nhờ sếp re-validate. Sếp lại... nạp vào AI của sếp để kiểm tra. AI của sếp phán "OK", thế là chốt.

Hai mô hình AI đang tự tranh luận và tự phê duyệt. Còn tôi và sếp - những con người chịu trách nhiệm cuối cùng cho sản phẩm - lại là những người ít hiểu nhất về logic cốt lõi của nó.

Bài học dành cho các Business Owner

Từ câu chuyện của chính mình, tôi muốn rút ra vài điều khi các anh/chị đang muốn đưa AI vào vận hành doanh nghiệp:

1. AI là một người thực thi xuất sắc, nhưng đừng để AI chỉ đạo. AI có thể giúp team các anh/chị tăng tốc độ viết code, soạn thảo văn bản, hay phân tích dữ liệu. Nhưng nó không thể thay thế tư duy chiến lược, trực giác kinh doanh và sự thấu hiểu khách hàng của người đứng đầu.

2. Đừng để công cụ tạo ra "Echo Chamber" (Đại loại là giống như bạn hét vang trong một cái hang). Khi anh/chị dùng AI để tạo ra tầm nhìn, và lại dùng AI để kiểm chứng tầm nhìn đó, bạn đang tự nhốt mình trong một vòng lặp an toàn nhưng thiếu tính thực tế. Sản phẩm làm ra có thể rất "smooth" về mặt kỹ thuật, trông rất hoàn hảo nhưng lại "lệch pha" với thị trường.

3. Cần một người cộng sự công nghệ biết "Push-back" (Phản biện). Khi làm việc với các đối tác công nghệ hay team in-house, đừng chỉ tìm những người biết bấm nút "Generate". Hãy tìm những người có tư duy sản phẩm (Product Mindset). Họ sẽ dùng AI để hiện thực hóa ý tưởng của bạn nhanh hơn, nhưng họ cũng đủ bản lĩnh và kiến thức để nói: "Anh/chị ơi, chiến lược này AI vẽ ra thì hay, nhưng thực tế business của mình không nên làm thế".AI đang thay đổi cách chúng ta xây dựng phần mềm, nhưng nó không thay đổi được quy luật: Một sản phẩm thành công luôn bắt đầu từ một tầm nhìn rõ ràng của con người.

Các anh/chị đang ứng dụng AI vào doanh nghiệp mình như thế nào? Liệu chúng ta đang dùng AI để khuếch đại năng lực, hay đang vô tình giao phó "linh hồn" của sản phẩm cho một thứ vô tri?